Interpelacje sejmoweDziewiata Kadencja

Interpelacja w sprawie wypłat wysokich odszkodowań za drogi, które z mocy prawa przeszły na własność gmin zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami

   Do urzędów gmin wpływają wnioski o wypłatę zaległych, poważnych odszkodowań za drogi, które zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami przeszły na własność gmin. Są to sprawy nieuregulowane, np. z roku 1997 (kiedy to decyzje podziałowe wydawane były przez urzędy rejonowe), z roku 1998, a także sprawy z lat osiemdziesiątych nieuregulowane do dnia dzisiejszego.

   Przykładowo Urząd Gminy Przemęt, pow. Wolsztyn jest obecnie zasypywany wnioskami o wypłatę zaległych odszkodowań na łączną kwotę ok. 7.000.000 zł. Kwota ta wynika z powierzchni gruntów, które z mocy prawa stały się własnością gminy (art. 98 ust. 1 ww. ustawy), pomnożonej przez średnią cenę 1 m2 powierzchni szacowaną przez biegłych rzeczoznawców w gminie Przemęt. Ww. kwota stanowi ok. 27% budżetu gminy, który w 2005 roku wyniósł po stronie dochodów 26.000.000 zł. Jeżeli dojdzie do wypłaty odszkodowań, a w świetle obowiązujących przepisów tak właśnie będzie, gmina nie tylko będzie musiała zaciągnąć kredyty na bieżące funkcjonowanie, ale również straci możliwość korzystania ze środków unijnych ze względu na brak tzw. wkładu własnego. Skutki będą odczuwalne w gminie przez wiele następnych lat.

   Powyżej przedstawiony stan faktyczny jest następstwem braków, a nawet błędów zawartych w obowiązującej obecnie ustawie o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku. Ten akt prawny nierówno traktuje gminę i właścicieli gruntów na wniosek, których podział został dokonany. Wynika to z tego, że gmina ma obowiązek wypłacić odszkodowanie za przejęte drogi kilka, kilkanaście czy nawet kilkadziesiąt lat po przeprowadzonym podziale wg aktualnie obowiązujących cen rynkowych. Jednak prawo do pobrania opłaty adiacenckiej (opłata za wzrost wartości nieruchomości będący wynikiem podziału nieruchomości - art. 98a ust. 1 ustawy) gmina ma tylko w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Nakładając opłatę adiacencką, gmina mogłaby sobie zminimalizować skutki finansowe wypłacanych odszkodowań, ale tylko w ww. terminie. Po upływie tego terminu gmina nie może zrobić już nic poza wypłaceniem odszkodowania. Dlatego celowe jest wprowadzenie do ustawy zapisu, który zrównałby prawa obu stron tak, aby właściciele nieruchomości nie mogli domagać się wypłaty odszkodowania po upływie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, lub ewentualnie umożliwić gminie wprowadzenie opłaty adiacenckiej po upływie 3 lat od dnia uostatecznienia się decyzji podziałowej. Takie rozwiązanie zrównałoby pozycję obu stron, a gminy uratowałoby przed wypłatą ogromnych odszkodowań.

   Poza tym należy zwrócić uwagę na to, iż właściciele gruntów występowali (występują nadal) z wnioskami o dokonanie podziałów gruntów w celu uzyskania korzyści majątkowych ze sprzedaży działek. Do obsługi tych działek niezbędne było wyznaczenie dróg, które z mocy prawa stały się własnością gminy. Za grunt pod wyznaczonymi drogami gmina ma obowiązek wypłacić odszkodowania wg zasad jak przy wywłaszczeniu nieruchomości.

   Przedstawiając powyższy problem, zwracam się do Pana Premiera z zapytaniem, czy Rząd RP posiada rozeznanie odnośnie rozmiarów odszkodowań, jakie gminy zobowiązane są wypłacać z tytułu błędnych zapisów zawartych w obowiązującej obecnie ustawie o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997 r., oraz czy podejmie działania w zakresie wprowadzenia niezbędnych zmian w tej ustawie by uchronić gminy przed wypłatą niesprawiedliwych odszkodowań rujnujących często budżet gminy?

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Stanisław Kalemba

   Poznań, dnia 9 stycznia 2006 r.